Hoeveel vakantiedagen heb je recht op in Nederland?
In Nederland heeft iedere werknemer met een arbeidsovereenkomst wettelijk recht op betaald verlof. Of je nu fulltime op kantoor werkt, een parttime dienstverband hebt in de zorg of als oproepkracht actief bent: over ieder gewerkt uur bouw je vakantieaanspraken op. Het Nederlandse arbeidsrecht maakt hierbij een strikt onderscheid tussen wettelijke vakantiedagen en bovenwettelijke vakantiedagen.
Om te berekenen hoeveel vakantiedagen je per jaar en per maand opbouwt, is het aantal dagen dat je per week werkt het uitgangspunt. Wil je jouw vakantiesaldo liever in uren bijhouden of direct bekijken wat een verlofdag waard is? Gebruik dan onze calculators voor vakantie-uren berekenen en uurloon berekenen.
Wettelijke vakantiedagen per jaar = Aantal werkdagen per week × 4 Maandelijkse wettelijke opbouw = (Aantal werkdagen per week × 4) ÷ 12 Voorbeeld: Werk je 5 dagen per week? Dan heb je recht op
5 × 4 = 20 wettelijke vakantiedagen per kalenderjaar (oftewel 1,67 dag per gewerkte maand).
Wettelijke versus bovenwettelijke vakantiedagen
Volgens artikel 7:634 van het Burgerlijk Wetboek (BW) bedraagt het absolute minimum aantal vakantiedagen vier volledige werkweken per jaar. Bij een standaard werkweek van 5 dagen komt dit neer op 20 vakantiedagen (160 uur).
In de praktijk bieden vrijwel alle Nederlandse Collectieve Arbeidsovereenkomsten (CAO's) en individuele arbeidscontracten meer verlof dan dit wettelijke minimum: gemiddeld 25 vakantiedagen per jaar bij een voltijdse aanstelling (5 weken verlof). Alle vakantiedagen die je boven de wettelijke norm van 20 dagen ontvangt, worden aangemerkt als bovenwettelijke vakantiedagen.
| Juridisch Kenmerk | Wettelijke Vakantiedagen | Bovenwettelijke Vakantiedagen |
|---|---|---|
| Aantal per jaar (fulltime) | Exact 20 dagen (4 werkweken) | Extra CAO-dagen (meestal 5 dagen extra) |
| Vervaltermijn / Verjaring | 6 maanden na opbouwjaar (per 1 juli) | Verjaart pas na 5 jaar |
| Uitbetaling tijdens dienstverband | Strikt verboden (dwingend recht) | Toegestaan (mits schriftelijk overeengekomen) |
| Uitbetaling bij uitdiensttreding | Verplicht op de eindafrekening | Verplicht op de eindafrekening |
| Volgorde van afschrijving | Wordt wettelijk altijd als eerste afgeschreven | Wordt pas benut na wettelijke dagen |
| Waarschuwingsplicht werkgever | Ja, werkgever moet tijdig en schriftelijk waarschuwen | Standaard verjaringstermijn van 5 jaar |
De vervaltermijn van 1 juli en de zorgplicht van de werkgever
Wettelijke vakantiedagen die in een kalenderjaar zijn opgebouwd, vervallen in beginsel op 1 juli van het daaropvolgende jaar (zes maanden na afloop van het opbouwjaar).
Op grond van uitspraken van het Europese Hof van Justitie (het zogeheten Max Planck-arrest) en de Nederlandse Hoge Raad geldt echter een strenge actieve waarschuwingsplicht voor de werkgever:
- De werkgever moet jou tijdig en schriftelijk informeren over het exacte aantal openstaande wettelijke vakantiedagen.
- De werkgever moet jou daadwerkelijk de mogelijkheid bieden en stimuleren om het verlof op te nemen.
- De werkgever moet jou uitdrukkelijk waarschuwen dat niet-opgenomen vakantiedagen per 1 juli komen te vervallen.
Heeft de werkgever niet aantoonbaar aan deze waarschuwingsplicht voldaan? Dan vervallen de wettelijke vakantiedagen niet per 1 juli en geldt de langere verjaringstermijn van 5 jaar.
Vakantiedagen berekenen bij een parttime dienstverband
Werk je in deeltijd (bijvoorbeeld 4, 3 of 2 dagen per week)? Dan heb je naar verhouding recht op precies evenveel vakantieweken als een voltijdse collega. Zowel de wettelijke als de bovenwettelijke vakantiedagen worden naar rato van je deeltijdfactor berekend:
- 4 werkdagen per week (deeltijdfactor 0,80): Je hebt recht op
4 × 4 = 16 wettelijke vakantiedagen. Bij een CAO met 25 dagen fulltime komt daar5 × 0,80 = 4 bovenwettelijke dagenbij. Totaal ontvang je 20 vakantiedagen (precies 5 weken van 4 dagen vakantie). - 3 werkdagen per week (deeltijdfactor 0,60): Je hebt recht op
3 × 4 = 12 wettelijke vakantiedagen. Bij 25 dagen fulltime komt daar5 × 0,60 = 3 bovenwettelijke dagenbij. Totaal ontvang je 15 vakantiedagen (precies 5 weken van 3 dagen vakantie). - 2 werkdagen per week (deeltijdfactor 0,40): Je hebt recht op
2 × 4 = 8 wettelijke vakantiedagenen 2 bovenwettelijke dagen, samen 10 vakantiedagen (5 weken vakantie).
Benieuwd wat minder of meer uren werken betekent voor je nettosalaris? Bereken direct het effect via onze module voor parttime salaris berekenen.
Gebroken dienstjaar: starten of vertrekken halverwege het jaar
Treed je halverwege het kalenderjaar in dienst bij een nieuwe werkgever, of neem je gedurende het jaar ontslag? Bereken bij ontslag met onze tool voor opzegtermijn berekenen direct je officiële einddatum. Je bouwt vakantiedagen op naar rato van het aantal maanden dat je dat jaar in dienst bent geweest:
Vakantiedagen bij gebroken jaar = (Aantal maanden in dienst ÷ 12) × Jaarlijkse vakantiedagen Voorbeeld: Je treedt op 1 juli in dienst (6 maanden in dienst) bij een fulltime contract van 25 vakantiedagen per jaar. Je opbouw voor dat jaar bedraagt:
(6 ÷ 12) × 25 = 12,5 vakantiedagen (waarvan 10 wettelijk en 2,5 bovenwettelijk).
Belangrijke afrondingsregel: In de praktijk ontstaan bij gebroken dienstjaren vaak decimalen (zoals 14,58 of 16,67 dagen). De Nederlandse wet en CAO's bepalen dat een werkgever vakantiedagen nooit in het nadeel van de werknemer mag afronden. Vaak worden fracties omgezet in uren of afgerond naar boven in het voordeel van de werknemer.
Vakantieopbouw tijdens ziekte, zwangerschap en ouderschapsverlof
Het Nederlandse arbeidsrecht biedt werknemers sterke bescherming bij afwezigheid wegens ziekte of familieverlof:
- Ziekte en re-integratie: Zieke werknemers bouwen 100% vakantiedagen op over de gehele ziekteperiode, ongeacht of er sprake is van gedeeltelijke re-integratie. Neem je tijdens ziekte vakantie op, dan worden er wel vakantiedagen van je saldo afgeschreven voor de uren die je normaal gesproken zou hebben gewerkt.
- Zwangerschaps- en bevallingsverlof (WAZO): Gedurende de 16 weken van het officiële zwangerschapsverlof loopt de opbouw van zowel wettelijke als bovenwettelijke vakantiedagen volledig door.
- Wettelijk betaald ouderschapsverlof: Tijdens de 9 weken betaald ouderschapsverlof (via UWV) loopt de opbouw van vakantiedagen onverminderd door.
Drie concrete rekenvoorbeelden van vakantiedagen
Voorbeeld 1: Fulltime werknemer (5 dagen/week) met 25 CAO-dagen
Sander werkt voltijds (5 dagen van 8 uur per week) bij een logistiek bedrijf met 25 vakantiedagen per jaar:
- Wettelijke vakantiedagen: 5 dagen × 4 = 20 dagen (160 uur).
- Bovenwettelijke vakantiedagen: 25 dagen − 20 dagen = 5 dagen (40 uur).
- Totaal per kalenderjaar: 20 + 5 = 25 vakantiedagen (200 uur = 5 vakantieweken).
- Maandelijkse opbouw: 25 dagen ÷ 12 maanden = 2,08 vakantiedagen per maand.
Voorbeeld 2: Parttimer (3 dagen/week) met 25 vakantiedagen bij fulltime
Lisa werkt 3 dagen per week in de kinderopvang (deeltijdfactor 0,60). De fulltime norm in de CAO is 25 vakantiedagen:
- Wettelijke vakantiedagen: 3 dagen × 4 = 12 dagen (96 uur).
- Bovenwettelijke vakantiedagen: 5 dagen × 0,60 = 3 dagen (24 uur).
- Totaal per kalenderjaar: 12 + 3 = 15 vakantiedagen (120 uur = 5 vakantieweken).
- Maandelijkse opbouw: 15 dagen ÷ 12 maanden = 1,25 vakantiedag per maand.
Voorbeeld 3: Nieuwe baan per 1 april (9 maanden in dienst)
Daan treedt op 1 april fulltime in dienst (5 dagen per week) met een contract van 25 vakantiedagen per jaar:
- Wettelijke vakantiedagen: 20 dagen × (9 ÷ 12) = 15 dagen (120 uur).
- Bovenwettelijke vakantiedagen: 5 dagen × (9 ÷ 12) = 3,75 dagen (30 uur).
- Totaal voor dat werkjaar: 15 + 3,75 = 18,75 vakantiedagen (150 uur).
Uitbetaling van vakantiedagen bij uitdiensttreding
Neem je ontslag of eindigt je tijdelijke contract? Dan kan de werkgever je niet verplichten om al je resterende vakantiedagen voor de einddatum op te nemen. Alle opgebouwde maar niet-genoten vakantiedagen moeten worden uitbetaald op de eindafrekening.
Elke openstaande vakantiedag wordt vergoed tegen jouw actuele bruto dagloon, vermeerderd met minimaal 8% wettelijk vakantiegeld en eventuele vaste emolumenten (zoals een dertiende maand of vaste ploegentoeslag). Bereken direct jouw jaarlijkse vakantiebijslag via onze tool voor vakantiegeld berekenen.
Praktische tips voor een slimme vakantieplanning
- Check je verlofsaldo maandelijks: Controleer regelmatig op je loonstrook of in het HR-portaal (zoals AFAS of Nmbrs) of de opbouw en opnames kloppen.
- Houd rekening met de 1 juli deadline: Neem wettelijke dagen altijd op vóór 1 juli van het volgende jaar om elk risico op verval te voorkomen.
- Brugdagen slim benutten: Gebruik onze tool voor werkdagen berekenen om feestdagen zoals Hemelvaart, Pasen en Pinksteren te combineren met brugdagen, zodat je met minimale vakantiedagen maximaal aaneengesloten vrij bent.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vakantiedagen heb je wettelijk minimaal per jaar?
Volgens artikel 7:634 van het Burgerlijk Wetboek heeft iedere werknemer in Nederland recht op minimaal viermaal de overeengekomen wekelijkse arbeidsduur aan vakantie. Werk je bijvoorbeeld 5 dagen per week? Dan heb je wettelijk recht op minimaal 4 × 5 = 20 wettelijke vakantiedagen per kalenderjaar. Werk je parttime (bijv. 4 of 3 dagen per week), dan behoud je naar rato exact dezelfde vier weken vakantie (respectievelijk 16 of 12 vakantiedagen).
Wat is het verschil tussen wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen?
Wettelijke vakantiedagen zijn de wettelijk verplichte vier vakantieweken per jaar waarop iedere werknemer dwingend recht heeft. Alle extra vakantiedagen die je werkgever of de CAO toekent (in Nederland heeft een voltijder doorgaans 25 vakantiedagen, dus 5 extra dagen) zijn bovenwettelijke vakantiedagen. Bovenwettelijke dagen kennen soepelere regels: ze verjaren pas na 5 jaar in plaats van 6 maanden en mogen onder voorwaarden schriftelijk worden afgekocht.
Wanneer vervallen je wettelijke vakantiedagen en wat is de waarschuwingsplicht?
Wettelijke vakantiedagen vervallen 6 maanden na het einde van het kalenderjaar waarin je ze hebt opgebouwd, dus per 1 juli van het daaropvolgende jaar. Bovenwettelijke dagen verjaren pas na 5 jaar. Op grond van Europese jurisprudentie en de Nederlandse Hoge Raad vervallen wettelijke dagen echter niet als de werkgever jou niet tijdig, concreet en schriftelijk heeft geïnformeerd over je saldo en uitdrukkelijk heeft gewaarschuwd voor de naderende vervaldatum.
Hoe worden vakantiedagen berekend als je parttime werkt?
Bij een parttime dienstverband bouw je naar evenredigheid (pro rata) vakantiedagen op. Het uitgangspunt blijft dat je 4 volledige werkweken wettelijk verlof hebt. Werk je 4 dagen per week (bijv. 32 uur), dan heb je recht op 4 × 4 = 16 wettelijke vakantiedagen. Heeft een fulltimer in jouw bedrijf recht op 25 dagen (5 weken)? Dan ontvang jij 20 vakantiedagen (16 wettelijk + 4 bovenwettelijk), waarmee ook jij precies 5 volle werkweken vakantie kunt genieten.
Hoeveel vakantiedagen krijg je als je halverwege het jaar start of vertrekt?
Als je in de loop van het kalenderjaar in dienst treedt of ontslag neemt, bouw je vakantiedagen op naar evenredigheid van het aantal gewerkte maanden. De formule luidt: (aantal maanden in dienst ÷ 12) × jaarlijkse vakantiedagen. Begin je bijvoorbeeld per 1 mei (8 maanden in dienst) en heb je bij een voltijds contract recht op 25 vakantiedagen per jaar? Dan bouw je dat jaar (8 ÷ 12) × 25 = 16,67 vakantiedagen op.
Mag een werkgever niet-opgenomen vakantiedagen uitbetalen in geld?
Tijdens het dienstverband mogen wettelijke vakantiedagen nooit in geld worden uitbetaald. De wetgever verplicht dat deze dagen als daadwerkelijke rust en hersteltijd worden genoten. Bovenwettelijke vakantiedagen mogen tijdens het dienstverband wél schriftelijk worden afgekocht of verrekend, mits dit in de CAO of het arbeidscontract is toegestaan. Bij beëindiging van het dienstverband worden álle openstaande vakantiedagen verplicht uitbetaald op de eindafrekening.
Bouw je vakantiedagen op tijdens ziekte of re-integratie?
Ja. Sinds 2012 bouwt een zieke werknemer in Nederland over de volledige periode van ziekte 100% vakantiedagen op (zowel wettelijke als bovenwettelijke vakantiedagen), ongeacht of er sprake is van gedeeltelijke re-integratie. Ook als je bijvoorbeeld wegens ziekte maar 50% kunt werken, blijft de verlofopbouw 100%. Neem je tijdens ziekte vakantie op, dan worden er wel vakantiedagen afgeschreven.
Welke vakantiedagen worden als eerste afgeschreven bij verlofopname?
Volgens de wet geldt dat bij verlofopname altijd de vakantiedagen worden afgeschreven die als eerste dreigen te vervallen. In de praktijk betekent dit dat altijd eerst de oudste openstaande wettelijke vakantiedagen worden gebruikt, vervolgens eventuele nieuwere wettelijke vakantiedagen, en pas daarna je bovenwettelijke vakantiedagen.
Hoe reken je vakantiedagen om naar vakantie-uren?
Je rekent vakantiedagen om naar uren door het aantal vakantiedagen te vermenigvuldigen met het aantal uren dat een gemiddelde werkdag voor jou telt. Bij een standaard 40-urige werkweek (5 dagen van 8 uur) staat 1 vakantiedag gelijk aan 8 vakantie-uren. Bij 25 vakantiedagen is dat 200 vakantie-uren. Werk je 36 uur verdeeld over 4 dagen van 9 uur, dan staat 1 vakantiedag gelijk aan 9 vakantie-uren.
Bouw je vakantiedagen op tijdens zwangerschaps- en ouderschapsverlof?
Ja. Zowel tijdens het officiële wettelijke WAZO-zwangerschaps- en bevallingsverlof van 16 weken als tijdens het wettelijk betaalde ouderschapsverlof (de eerste 9 weken) loopt de opbouw van vakantiedagen volledig door. Je levert over deze periodes dus geen vakantierechten in.